Öncelikle, çok sık sorulan ve herkesin
ilk aklına gelen bir soruya cevap verelim.
Amatör Roketçilik tehlikeli bir uğraş mıdır? Bu soruyu yıllardır bu hobiyle
aktif olarak meşgul olan birisi olarak "hayır" cevabıyla, cevaplıyorum. Aksini düşünsem zaten, bu işe asla bulaşmazdım.
Çünkü hiç bir bakımdan risk alan biri değilim. Vücuduma rahatsızlık veya
zarara yol açabilecek uğraşlardan (birçok spordan) ve zevklerden(sigara gibi)
uzak durma gayretini gösteriyorum.
Soruya devam edersek. Eğer Amatör Roketçilik tehlikeli bir uğraş değilse,
bunu yapmak endişe duymak için tehlike olmadığı anlamına mı gelir? Açıkça, bu
soruya verilecek yanıt, yine kesin bir "hayır"dır. Roketçilik kuşkusuz doğal
olarak bir hayli potansiyel
tehlikelere sahiptir. Bu yüzden bir sorumluluğu vardır. Bu hobiyi
sürdürürken bu potansiyel tehlikeleri kontrol altında tutup, farkına varmak ve
gerekli çalışma şekilleri ve tedbirleri almak için büyük bir gayret
gösterilmelidir. Diğer birçok eğlenceli hobilerde olduğu gibi bilgi noksanlığı
veya dikkatsizlikten ötürü zarar meydana gelebilir. Bu zararın önüne
geçebilmenin önemli sayılabilecek iki yolundan ilki sağduyu diğeri ise aşağıda
bir liste halinde verilen kurallar bütününe uyulmasıdır. Bu konuda diğer
sayılabilecek bir unsurda roketçilik hakkında her geçen gün daha fazlasını
edinmeniz gereken bilgi olacaktır. Çünkü sağduyunun yeterli
olmadığı yerde bilginin büyük önemi vardır. Bu bilgi hem tecrübeden ve hem de
diğer kaynaklardan elde edilebilinir. Bu kaynaklar model roketçilik hakkındaki
kitaplardan veya internetteki ilgili sitelerden yararlanarak edinilir. Ama ne
yazık ki bu tür bilgi kaynaklarının hemen hepsi yabancı dille yazıldığı için bu
bilgiden ancak yabancı dil yeterliliğine sahip olanlar yararlanabilir. Bu
eksikliği gidermek için bu web sitesinin
Temel Kavramlar ve Eğitim Dosyaları bölümünü sizler için hazırlamış
bulunuyorum.
Aşağıda bir liste halinde verilen kurallar bütünü, 1957 yılında kurulan
Amerika Ulusal Roketçilik Kurumu (NAR)'nun ortaya koyduğu ve tüm dünyada
kabul gören kurallar bütünü olup roketçilik dünyasında NAR Model
Roketçilik Güvenlik Kuralı olarak bilinmektedir. Bu kurallara
uyulduğu müddetçe model roketçiliğin güvenlik probleminden bahsetmek söz konusu
olamaz.
Model
Roketçilik | Güvenlik Yürütme Kuralı
Malzemeler: Roketimin
burun, gövde ve kanatçıkları için sadece, metal olmayan hafif parçalar
kullanacağım.
Motorlar: Sadece tescilli, ticari
olarak imal edilmiş model roket motorlarını kullanacak ve bu motorların üzerinde
değişiklik yapmayacağım ya da imalatçı tarafından tavsiye edilen amaçtan başka
hiçbir şekilde onları kullanmayacağım.
Ateşleme Sistemi:
Roketlerimi elektrikli fırlatma sistemi ve elektrikli ateşleyicilerle
fırlatacağım. Fırlatma sistemim fırlatma anahtarına seri halde bağlı bulunan bir
güvenlik kilidi içerecek olup bırakıldığında "kapalı"ya tekrar dönecek bir
fırlatma anahtarı kullanacağım.
Ateşlenme Hatası:
Roketim elektrikli fırlatma sistemimin düğmesine bastığımda fırlamazsa, fırlatma
rampasının güvenlik kilidini çıkaracak ya da akümülatöründen bağlantısını
keseceğim ve herhangi birinin rokete yaklaşmasına izin vermeden önce en son
fırlatma girişiminin ardından 60 saniye bekleyeceğim.
Fırlatma Güvenliği:
Fırlatmadan önce
geri sayımdan faydalanacak ve herkesin D motorları ya da daha küçükleriyle
roketler fırlatırken en az 4.5 metre (15 feet) uzakta bir emniyet mesafesi ve
daha büyük roketler fırlatırken en az 9 metre (30 feet) uzakta bir emniyet
mesafesinde olmasına dikkat edeceğim.
Denenmemiş bir roketin dengesi ya da güvenliği hakkında kuşku duyarsam,
uçuştan önce denge durumunu kontrol edecek ve onu sadece seyircileri uyardıktan
ve onları uzakta güvenli bir mesafeye gönderdikten sonra uçuracağım.
Fırlatma Rampası:
Roketin hemen hemen
dümdüz uçmasını sağlamak için, roketimi dikeyle 30 derecelik açı içerisinde
yöneltilmiş bir fırlatma çubuğu, kulesi ya da rayından fırlatacağım ve motorun
egzozunun yere vurmasını önlemek için bir kıvılcım saptırıcısı kullanacağım.
Kazara olacak göz yaralanmasını önlemek için, fırlatma rampalarını fırlatma
çubuğunun ucu göz hizasından yukarıda olacak şekilde yerleştireceğim ya da
kullanılmadığı zaman çubuğun ucuna
başlık geçireceğim.
Ölçü: Model
roketimin kalkışta ağırlığı 1500 gram (53 ons) ’dan
daha fazla ve itici yakıt içeriği 125 gram ( 4.4 ons)’dan ya da toplam itici
kuvveti 320 N.san (71.9 pound-saniye)’den daha fazla olmayacaktır. Model
roketimin ağırlığı kalkışta bir pound (453 gram)’dan daha fazla ya da itici
yakıtı 4 ons (113 gram)’tan daha fazla olursa, uçuştan önce Federal Havacılık
İdaresi yönetmelikleriyle uygunluğunu kontrol edeceğim.
Uçuş Güvenliği:
Roketimi hedef
konumunda bulutların içine ya da uçaklara yakın fırlatmayacağım ve roketime
herhangi bir yanabilir ya da patlayıcı roket yükü koymayacağım.
Fırlatma Yeri:
Roketimi dışarıda,
ekli tabloda görülen en az büyüklükteki açık havada ve rüzgar hızı saatte
32 km (20 mil/h) ‘den daha büyük olmayan güvenli hava koşullarında uçuracağım.
Fırlatma yerinde ot yangını tehlikesini ve fırlatma tabanına yakın kuru ot
bulunmamasını sağlayacağım.
Kurtarma Sistemi: Tekrardan uçabilmesi için
zarar görmemiş olması ve güvenli bir şekilde geri dönebilmesi amacıyla roketimde
bir şerit ya da paraşüt gibi bir kurtarma sistemi kullanacağım. Roketimde
yalnızca aleve dayanıklı ya da yanmaz kurtarma sistemi tapası kullanacağım.
Kurtarma Güvenliği:
Roketimi enerji hatları, yüksek ağaçlar ya da diğer
tehlikeli yerlerden kurtarmaya teşebbüs etmeyeceğim.
|